وقتی یک اَست بازی را دانلود یا خرید می‌کنید، در واقع مالک آن نمی‌شوید؛ بلکه اجازه‌ی استفاده از آن را تحت شرایط مشخصی می‌گیرید. این شرایط را «لایسنس» می‌گویند. نادیده گرفتن لایسنس می‌تواند به حذف بازی از فروشگاه، شکایت سازنده یا مجبور شدن به تعویض گرافیک بعد از انتشار منجر شود.
این مقاله برای آشنایی کلی است و مشاوره‌ی حقوقی نیست. همیشه متن کامل لایسنس هر اَست را بخوانید.
اصطلاحات کلیدی
- استفاده‌ی تجاری (Commercial Use): استفاده در محصولی که از آن درآمد دارید؛ بازی پولی، بازی رایگان با تبلیغات یا خرید درون‌برنامه‌ای.
- تغییر (Modification): آیا اجازه دارید اَست را ویرایش کنید، رنگش را عوض کنید یا با چیز دیگری ترکیبش کنید؟
- ذکر منبع (Attribution): آیا باید نام سازنده را در بازی یا صفحه‌ی آن بیاورید؟
- بازتوزیع (Redistribution): آیا می‌توانید خود فایل اَست را به دیگران بدهید یا بفروشید؟ تقریباً همه‌ی لایسنس‌ها این را ممنوع می‌کنند، مگر به‌عنوان بخشی از یک بازی.
- رویالتی‌فری (Royalty-Free): یک بار هزینه می‌دهید و بابت هر فروش بازی، سهمی به سازنده‌ی اَست نمی‌دهید.
لایسنس‌های رایج
CC0 (مالکیت عمومی)
آزادترین لایسنس. هر کاری می‌توانید بکنید، حتی بدون ذکر نام. برای بازی تجاری کاملاً مناسب است، به شرطی که مطمئن باشید منتشرکننده واقعاً سازنده‌ی اثر بوده.
CC-BY
استفاده‌ی تجاری و تغییر مجاز است، اما باید نام سازنده را ذکر کنید؛ مثلاً در صفحه‌ی «سازندگان» بازی.
CC-BY-SA
مثل CC-BY، به‌علاوه‌ی این‌که اگر اثر را تغییر دادید، باید نسخه‌ی تغییریافته را با همان لایسنس منتشر کنید. برای بازی‌های تجاری با احتیاط استفاده کنید.
CC-BY-NC
NC یعنی غیرتجاری. برای بازی‌ای که از آن درآمد دارید (حتی از تبلیغات) مجاز نیست.
لایسنس فروشگاهی (استاندارد)
اَست‌هایی که از فروشگاه‌ها می‌خرید معمولاً لایسنس اختصاصی دارند: استفاده‌ی تجاری در تعداد نامحدودی پروژه، اجازه‌ی تغییر، و ممنوعیت فروش یا انتشار خود فایل‌ها. همین مدل در فروشگاه کلیپا هم استفاده می‌شود و متن لایسنس هر محصول در صفحه‌ی همان محصول آمده است.
اشتباهات رایج
- «رایگان» یعنی «آزاد» نیست. خیلی از اَست‌های رایگان فقط برای استفاده‌ی شخصی یا غیرتجاری‌اند.
- دانلود از سایت‌های واسطه. فایلی که کسی بدون اجازه منتشر کرده، به شما هیچ حقی نمی‌دهد.
- فراموش کردن ذکر منبع. حتی یک خط در صفحه‌ی سازندگان کافی است، اما باید باشد.
- فروش اَست به‌عنوان سورس بازی. اگر سورس بازی‌تان را می‌فروشید، مطمئن شوید لایسنس اَست‌های داخل آن اجازه‌ی این کار را می‌دهد.
یک عادت خوب
برای هر پروژه یک فایل ساده نگه دارید: نام اَست، منبع، نوع لایسنس و تاریخ تهیه. موقع انتشار، فروش بازی یا جواب دادن به هر سؤالی، این فایل طلاست.
جمع‌بندی
لایسنس را قبل از استفاده بخوانید، نه بعد از انتشار. اگر می‌خواهید خیالتان از بابت حق استفاده راحت باشد، اَست‌ها را از منابع معتبر تهیه کنید یا برای بخش‌های اصلی بازی، گرافیک اختصاصی سفارش دهید. برای آشنایی با انواع اَست، اَست بازی چیست؟ را بخوانید.